اخبار تازه

پربازدید ها

    کد خبر ۱۲۷۲۳۰ انتشار : ۲۸ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۱۴:۱۷
    یادداشتی از مهندس زه تابچی

    مساجد و نورپردازی نوین

    مساجد آیکونی برای معرفی دیدگاه‌های مذهبی، فرهنگی و اجتماعی مردمانی هستند که در شهرهای اسلامی زندگی می‌کنند. از همین رو نشانه‌های کاربردی مختلفی در طراحی مساجد برای بهتر معرفی شدن این اماکن مقدس در معماری اسلامی و پس از آن اسلامی ایرانی لحاظ شد.

    به گزارش روابط عمومی سازمان زیباسازی شهرداری قم، مساجد به عنوان مکانی برای تجمع مسلمانان از بدو بنیان دین مبین اسلام، یکی از شاخصه‌های شهرنشینی هستند. مسجد بخاطر کارکردهای مختلف معنوی، پایگاه مهمی برای مسلمانان است و از همین رو مرکزی برای ایجاد بستر تشکیل شهرهای پس از ظهور اسلام شدند.
    مساجد آیکونی برای معرفی دیدگاه‌های مذهبی، فرهنگی و اجتماعی مردمانی هستند که در شهرهای اسلامی زندگی می‌کنند. از همین رو نشانه‌های کاربردی مختلفی در طراحی مساجد برای بهتر معرفی شدن این اماکن مقدس در معماری اسلامی و پس از آن اسلامی ایرانی لحاظ شد. به طور مثال در شهرهای قدیم که به صورت افقی بودند، طراحی سر در مساجد و گلدسته‌ها جدا از کارکردهای مختلف، نمادی بودند برای شناسایی هویت یک شهر؛ گلدسته‌ها در شهرهای قدیم به گونه‌ای طراحی می‌شدند تا چشم مسافران را از دور به خود جلب کنند. اما امروز این سوال مطرح است که با شکل‌گیری شهرهای عمودی و برج‌های بزرگ چگونه باید هویت مساجد را در شهرهای بزرگ که امروزه در تقسیمات محله‌ای قرار دارند، جلب کرد. آیا در شهرها و محلات، گلدسته‌ها و سر در مساجد می‌توانند کارکردهای گذشته خود را داشته باشند. به طور حتم پاسخ منفی است.
    برای این مهم امروز در شهرهای مدرن اسلامی، به موضوع فضاهای پیرامونی و بحث نورپردازی مساجد به جای گلدسته‌ها و دیگر نشانه‌های مساجد اهمیت داده می‌شود؛ ایجاد فضای باز در کنار مساجد برای بهتر دیده شدن و نورپردازی‌هایی که از دور نمایانگر ساحت وجود مساجد در شهرهای بزرگ هستند موضوعی است که از سوی طراحان مساجد لحاظ می‌شود. این مهم می‌تواند مساجد را جدا از فضای پیرامونی آنها مشخص کنند و آیکونی برای معرفی بهتر مسجد در محلات مختلف و جای جای شهر باشند.
    البته موضوع نورپردازی مساجد تنها به محیط بیرونی آنها در مساجد امروزی خلاصه نمی‌شود، زیرا کارکردهای نور در معماری اسلامی همچون گذشته مثل رواق‌ها، تابش‌بند، روزن‌ها، ارسی‌ها و... بخاطر تغییر شکل ظاهری شهرها از کارکردهای گذشته خود خارج شده‌اند و دیگر در نورگیری مساجد نقش کمتری را ایفا می‌کنند. از همین رو طراحی نور در مساجد فعلی باید دارای مشخصه‌هایی باشد که امروزه کاربردی‌تر و جلوه‌گر باشند.
    در نورپردازی داخلی مسجد اصل بر زیبایی است و سپس بحث کارکردی آن مطرح می‌شود. مسجد به عنوان مکانی جلوه‌انگیز از ساحت الهی همواره در معماری اسلامی به عنوان یک اصل شناخته می‌شود بر همین اساس در مسجدهای امروزی که از محیط پیرامونی خود به دلیل تابش کمتر نورهای طبیعی در محاق هستند باید به صورت نورهای مصنوعی ایجاد شود.
    از همین رو می‌توان امروز محراب‌های مساجد را که در مساجد قدیمی با کاشی‌ها تزئین می‌شدند تا نور طبیعی را جذب و انعکاس دهند با نورهای پنهان مصنوعی زینت داد. حتی به مدد تکنولوژی هایی که در عرصه وسایل نوری پدید آمده است می‌توان این زیبایی را کاربردی کرد و به طور مثال برای معرفی محراب مساجد در بین دو نماز برای نمازگزاران از رنگ‌های مختلف استفاده کرد تا نمازگران را از نماز اول و دوم مطلع ساخت. از سوی دیگر می توان نورها را به گونه‌ای طراحی کرد که در مراسم‌های مذهبی مانند اعیاد و عزاداری‌ها متناسب با حال و هوای مخاطب مساجد باشند.