اخبار تازه

کد خبر ۱۲۷۲۳۱ انتشار : ۲۸ آذر ۱۳۹۷ ساعت ۱۴:۲۱
یادداشتی از مهندس ذاکری

برای شهرمان وقت بگذاریم

چند نکته کلیدی برای زندگی در یک کلانشهر

به گزارش روابط عمومی سازمان زیباسازی شهرداری قم، مفهوم شهروندی از جمله مفاهیمی است که در طول زمان و شرایط مختلف تاریخی، تغییر و تحولات گوناگونی را پذیرفته است. نحوه تعریف، رویکرد حکومت ، تاثیر پذیری های اجتماعی ، فرهنگی ، اقتصادی و سیاسی تاثیر ویژه ای در چگونگی بروز و ظهور مشخصات شهروندی دارد. همچنین باورها و تعاریف دینی نیز حقوق و مسئولیت های شهروندی را جهت و قالب ویژه ای می بخشد.
توجه به دو بعد کلیدی در مفهوم شهروندی بسیار مهم است. اول تعهد و مسئولیت های شهروندی و دوم حقوق شهروندی. متاسفانه در جامعه بدون پرداختن به توصیف ، تحلیل روش و تعریف بومی از مفهوم شهروندی به موضوع آموزش های شهروندی پرداخته می شود. در صورتی که آموزش صحیح شهروندی مستلزم بهره گیری از تعریف ، تبیین ، تحلیل و نقد منطقی و منصفانه مفاهیم است. از سوی دیگر صرفا پرداختن به مباحث نظری و بنیادین بدون توجه به شرایط عینی و کاربردی جامعه نیز بحثی عقیم و ناکارآمد است.
اما شهروند کیست و شهروندی چیست.؟ آیا ترجمان شهروندی نوعی اعتراض است که جزء الزامات زیست بشری است؟ و یا اینکه تقاضایی است که به دنبال آن ارتقاء هرچه بیشتر سطح زندگی را به دنبال دارد؟ به هر روی ، دارا بودن حقوق شهروندی و به تبع آن بهره مندی از آثار اجتماعی ، سیاسی و کالبدی را می توان تحت لوای آنچه که در سال های اخیر « حق به شهر» نامیده می شود ، دانست.حق به شهر مفهوم چند گانه ای است که هر یک از بخشها بخشی از یک کل می باشد .
آموزش شهروندی و مشارکت شهروندی الزامات خاص خود را دارد و آگاهی و دانشی را می طلبد که در گرو مطالعه بسترهای یاد شده است. امروزه آنجا که از آموزش شهروندی سخن به میان می آید هدف بالابردن سطح مشارکت شهروندان در اداره امور شهر است. یعنی در واقع صحه گذاشتن بر وظایف و مسولیت ها. بنابراین از سویی دیگر باید به مفهوم حقوق شهروندی هم اندیشید. این ارتباط دو سویه معنایی باید از شفافیت و تدوین نظاممند برخوردار باشد تا موجب کارآیی و اثربخشی شود و سطح رضایت افزایش یاید.
بعد از مشخص شدن حقوق و وظایف شهروندی که دارای فرایند پویایی و تکاملی در طول زمان است میتوان نقش آن را در فرایند توسعه شهری تبیین نمود.
در امر آموزش نیز می توان سخن از یادگیری کرد. یادگیری پویا که آن نیز مفهمومی تعاملی و متقابل است. در واقع همانگونه که شهروندان توسط متولیان شهری مورد آموزش قرار می گیرند . متولیان شهر نیز از شهروندان می آموزند.
مشارکت شهروندان که برآمده از آموزشهاست می توان همه جانبه باشد یعنی مشارکت باید هم در نظام تصمیم گیری باشد و هم در همراهی با خدمات ارائه شده. نیاز محور بودن فعالیت ها ، نیاز سنجی قبل از اجرا ، اثرسنجی بعد از اجرا از شهروندان ، گسترش فضای رسانه ای و تبلیغاتی ، توسعه و تقویت نهادهای مدنی و تشکل های مردم نهاد از جکله راهکارهای مشارکت شهروندان در نظام تصمیم گیری است.
مهمترین ویژگی یک شهروند آگاهی او از حقوق و وظایف است . حفظ محیط زیست، رعایت فرهنگ ترافیک ، توجه به هنجارهای تعامل سازنده و مسالمت آمیز با سایرین ، احترام به فرهنگ و ارزشها ، رعایت در مصرف، از جمله واظایف شهورندی است . در مقابل جامعه نیز حافظ منافع ، مدیراختلافات ، ضامن تکثر و امنیت است اما چیزی که در امر آموزشها مغفول مانده است ، آگاهی بر اساس اقناع و تقویت مالکیت است .
به طور کلی می توان گفت که آموزش علمی ، مستمر و کاربردی دانش و مهارتهای شهروندی باعث افزایش مشارکت شهروندان در اداره شهر از مرحله تصمیم گیری و اجرا خواهد شد و نتایجی از قبیل ، احساس ارزشمندی ، صیانت از امکانات و خدمات ، انجام فعالیت های خودجوش ، کاهش هزینه های تصدی گری مستقیم فعالیت ها می شود. به طور مثال می توان از آنجایی که بسیاری از اماکن شهر خارج از مالکیت شهرداری و سایر دستگاههای دولتی است لذا زیباسازی نماهای آن همت و مساعدت صاحبان خصوصی را می طلبد که در این خصوص آموزش تبیین ضرورت اهمیت نماهای بصری در آرامش و چشم نوازی و ارائه مشوق ها می تواند کار ساز باشد و یا با توجه به گستردگی شهر پیرایش شهر از اغتشاشات بصری اعم از حذف تبلیغات غیر مجاز و سایر زوائد بصری نیازمند به همراهی و مشارکت همگانی است و متولیان شهری در این امور صرفا نظارت ، هدایت و حمایت را به عهده گیرند.
اگر هدف‌های موردنظر به درستی تحلیل و اولویت آن به روشنی تعیین و تصریح نشده باشد امکان حرکت و فعالیت صحیح و در نهایت تحقق هدف‌های آموزشی درون آن نظام، غیرممکن خواهد بود زیرا براساس هدف‌های آموزشی است که برنامه‌ریزی آموزشی و فعالیت‌های درون سیستم‌های آموزش شکل می‌گیرد. حضور اجتماعی شهروندان در جامعه مستلزم ایجاد باور عمومی در شهروندان مبنی ‌بر دخالت خواست آنها در تصمیم‌گیری شهری است که این امر فقط با تقویت احساس تعلق به محله و شهر منجر به مشارکت داوطلبانه بیشتر شهروندان خواهد شد لذا مدیریت شهری بایستی به این امر خطیر توجه داشته و از طریق ارگان‌های اجتماعی به تقویت آموزش‌های شهروندی و تقویت حس مشارکت ‌پذیری آنان بپردازد و این را بدانیم که رفتن به طرف کمال، مستلزم حرکت است و هرگاه حرکت باشد به مفهوم تغییر کردن خواهیم رسید.
سپردن امور به شهروندان، مستلزم روحیه مشارکت طلبی و کار جمعی است که تاکنون در جامعه ما زمینه مساعد چندانی برای آن وجود نداشته است. برای ایجاد مشارکت فعال شهروندان باید آنها را آموزش دهیم.
آموزش صحیح شهروندان و ارتقاء سطح فرهنگ شهروندی آنان می تواند زمینه ساز ایجاد شهری پایدار برای آیندگان باشد. از سوی دیگر بهره گیری از مشارکت شهروندان در این فرآیند نیز می تواند نقش به سزایی ایفا نماید. به طوری که در سازمان دادن هر فعالیت شهری بدون مشارکت مردم در هر جای دنیا به شکست منجر می شود.
شهر فضایی است که باید از آرامش نسبی برای زندگی شهروندانش برخوردار باشد. فضایی عاری از آلودگی های بصری، با رنگ و نور مناسب و هویت منحصر به خود و برخوردار از امکانات رفاهی برای شهروندان. همکاری و نقش شهروندان در راستای این اهداف غیر قابل انکار است، چرا که شهر متعلق به شهروندان است و درصورتی که یک شهروند تعلق خاطر به شهرش نداشته باشد، تلاشی برای ارتقاء سطح کیفی فعالیت های انجام شده و همچنین حفظ و نگهداری شهر نخواهد کرد. د ر این میان آموزش شهروندان نقش مهمی در ایجاد این آرامش فضایی دارد که نباید آن را نادید گرفت.
یکی از مهمترین گروههای سنی در شهروندان کودکان و دانش آموزان هستند که با توجه به ویزگی های سنی می توان علاوه بر نهادینه سازی مفاهیم در این قشر از آنان به عنوان مبلغان و رسانه ای فراگیر در سطح خانواده ها استفاده نمود. تجاربی که شهروندان از اوان کودکی در خانواده و جامعه کسب می کنند، دیدگاه آنها را به شهر، تمایل به مشارکت در فعالیت‌های مدنی و تلاش برای جلوه بخشی در شهر را شکل می دهد، که به مانند دانش و مهارت ها، این مورد نیز با زمان شکل گرفته و سیقل داده می شود.
اهمیت آموزش اصولی، بنیادین و علمی شهروندان به ویژه از زمان کودکی، آموزش مهارت های مربوطه در راستای حفظ و نگهداری شهر و تغییر دیدگاه های موجود میان شهروندان از جمله عواملیست که به منظور ایجاد شهر شهروند محور، که در آن نقش مردم در اداره شهر از اهمیت بالایی برخوردار است می بایست در نظر گرفته شوند.

اخبار مرتبط :